|
|
++
Geschiedenis van geloofsgemeenschap te Scharendijke ++
Door: Ds. Bart Trouwborst
De Bethlehemkerk te Scharendijke
Of u nu vanuit de richting Port Zelande, Zierikzee
of Burgh-Haamstede aan komt rijden, vanuit de wijde omtrek is
hij al duidelijk zichtbaar: de toren van de Bethlehemkerk te Scharendijke.
Hoog torent hij boven het fraaie Zeeuwse landschap uit.
Hieronder wil ik u iets vertellen over de geschiedenis van deze
kerk, over de Samen-op-Weg gemeente die er iedere zondag samenkomt,
en over de dorpsgemeenschappen waarin de gemeente zich bevindt. |
 |
Geschiedenis
De naam Bethlehemkerk herinnert aan het oude ‘klooster Bethlehem’,
dat in de Middeleeuwen is gesticht, als onderdeel van de toenmalige
parochie Elkerzee (Elkerzee is het kleine maar mooie buurtschap even
buiten Scharendijke). Het klooster, dat een periode in gebruik geweest
als strafklooster voor nonnen (!), is nu helemaal verdwenen, hoewel
er nog een oude afbeelding bestaat van de restanten:
Het enige wat hiervan nu nog rest zijn enkele brokstukken,
verwerkt in de muren van een boerderij aan de Kloosterweg even buiten
Scharendijke, alsmede de kloosterklok, die hangt in de toren van de
Bethlehemkerk, en nog dagelijks ‘klept’ op enkele gebedstijden
(8.00, 12.00 en 18.00 uur).
In latere tijden is te Elkerzee (thans een buurtschap,
maar vroeger een zelfvoorzienend dorp) een kerk gebouwd, die door de
watersnoodramp van 1953 echter zo aangetast was, dat tot sloop ervan
besloten is.
Voormalige kerk van Elkerzee
Meer foto’s hiervan zijn te bezichtigen achterin
de Bethlehemkerk te Scharendijke, waar u op zondagmorgen vanaf 9.30
uur hartelijk welkom bent. Ook is te Elkerzee nog steeds de terp duidelijk
zichtbaar, waarop het kerkgebouw gestaan heeft. Restanten van de begraafplaats
zijn hier eveneens aanwezig. Mede op grond van de gemeentelijke herindelingen
na de Ramp, waardoor Scharendijke (voorheen een buurtschap) aangewezen
werd als groeikern in de plaats van Elkerzee, is door de Hervormde Gemeente
van Elkerzee besloten tot herbouw te Scharendijke. In 1955 is daarom
de eerste steen gelegd van de huidige Bethlehemkerk aan het Bethlehemplein.
Het is een mooi, licht kerkgebouw, met prachtige akoestiek en een welluidend
en op de ruimte afgestemd Van Vulpen-orgel. Ook zijn in de kerk o.a.
prachtige handgemaakte wandklederen te bezichtigen, met daarop bijbelse
taferelen, en een glas-in-loodraam.
Glas-in-loodraam |
Een van de fraaie wandkleden |
Sinds 1916 beschikte ook de Gereformeerde Kerk te Scharendijke
over een eigen kerkgebouw: ‘De Hoeksteen‘, gelegen aan het
Zwarte Plein te Scharendijke. Het Samen-opWeg-gaan van de Gereformeerde
en Hervormde kerk te Scharendijke e.o. (in 1994) heeft er echter toe
geleid dat in 2001 dit kerkgebouw buiten gebruik is gesteld. Overblijfselen
uit het interieur van ‘De Hoeksteen’, met zijn eigen unieke
sfeer, zijn verwerkt in het interieur van de Bethlehemkerk, of daar
tentoongesteld.
| Op de foto
hiernaast ziet u één van de prachtige platen uit de
oude kanselbijbel uit ‘De Hoeksteen’: |
 |
De huidige dorpen en buurtschappen
van de Samen-op-Weg gemeente
Het huidige kerkgebouw behoort toe aan de Samen op Weg gemeente van
Scharendijke en omstreken, te weten: Scharendijke, Ellemeet, Elkerzee,
Brijdorpe en Looperskapelle. De verschillende dorpen en buurtschappen
hebben ieder hun eigen unieke karakter.
Looperskapelle
 |
Looperskapelle is een prachtig, verstild
buurtschap aan de Kapelleweg bij Scharendijke. De naam Looperskapelle
is waarschijnlijk te danken aan de kapel annex herberg, waar de
vermoeide (post)lopers van het eiland in vroeger tijden even konden
fourageren en bidden (vergelijk de wegkruizen en herbergen in Zuid-Limburg).
Weliswaar is de kapel thans verdwenen, maar dat geldt bepaald niet
voor de gemeenschap te Looperskapelle, die het buurtschap in ere
houdt, zodat het er nog steeds goed toeven is. |
Brijdorpe
 |
Even buiten Looperskapelle richting
Zierikzee, waar de Ringdijk een bocht maakt, ligt Brijdorpe (in
de volksmond: ‘Briepe’), eveneens een prachtig buurtschap
met oude papieren. In vroeger tijden was Brijdorpe een belangrijk
dorp. Zo is ergens in de Middeleeuwen vanuit het toenmalige ‘Bruijdorpe’
het kerkelijk leven in deze streken begonnen dat tot de dag van
vandaag voortduurt, toen vanuit dit dorp de parochie Elkerzee gesticht
werd. Evenals Looperskapelle is Brijdorpe omgeven door weids akkerland. |
Elkerzee
 |
Wie verder fietst, wandelt of rijdt
door dit weidse landschap, ziet de horizon in de verte doorbroken
door een derde buurtschap: Elkerzee. De naam is hoogstwaarschijnlijk
afgeleid van de ‘Helchersee’, een uitloper van de zee,
die in vroeger tijden diep landinwaarts lag. Zoals hierboven al
vermeld is, was Elkerzee vroeger een zelfvoorzienend dorp, met een
kerk, school, bakker, enzovoort, maar door de verwoestingen van
de watersnoodramp en de gemeentelijke herindelingen nadien is dit
verleden tijd. Elkerzee is nu een rustig en sfeervol buurtschap
geworden, waar nog verschillende zaken, zoals de hierboven genoemde
terp aan het verleden herinneren. |
Ellemeet
 |
Wie de moeite neemt om vanuit Elkerzee
(of Scharendijke) de N57 over te steken komt in het mooie dorpje
Ellemeet. Wat opvalt is dat in dit dorp een kerktoren ontbreekt.
Ellemeet is namelijk in zoverre uniek, dat het een van de weinige
Nederlandse dorpen is, waarin geen kerk staat. Oorzaak is, dat het
huidige Ellemeet relatief jong is. Tijdens de 80-jarige oorlog is
het toenmalige Ellemeet, dat zuidelijker lag, door de Spanjaarden
verwoest. Ook het kerkgebouw moest het hierbij ontgelden. Deze kerk
is nooit herbouwd, ook niet toen de dorpelingen na verloop van tijd
een nieuwe dorpsgemeenschap hebben gesticht in het huidige Ellemeet
(gebouwd rondom het voormalige Oudendijke). Dit alles neemt niet
weg dat het huidige Ellemeet een prachtig dorpje is, met nog een
van de weinige pleintjes in Zeeland waar nog de oude houten stellage
staat, waarmee de paarden beslagen werden. Dit pleintje (aan de
Dorpsstraat gelegen) is tevens het startpunt voor de ‘strao’,
het traditionele Ellemeetse voorjaarsfeest (dat ook in de andere
dorpen van de Westhoek, zoals Scharendijke, gevierd wordt), waarbij
de paarden prachtig versierd in optocht naar het strand gaan om
daar de voeten te wassen na een lange winter. |
Scharendijke
 |
Geen scharen, maar duiven op het bovenstaande
wapen! Reden hiervan is dat het dorp Scharendijke relatief jong
is, en pas is gaan groeien na de watersnoodramp. Voorheen was Scharendijke
een buurtschap, dat viel onder de gemeente Duivendijke, waaraan
het oude wapen nog herinnert. Wie de moeite neemt om achterin de
kerk eens naar de foto’s te kijken, ziet hoeveel er de laatste
decennia bijgebouwd is. Een en ander heeft gemaakt dat Scharendijke
tegenwoordig een ‘open’ dorp is, met veel inwoners die
elders geboren en getogen zijn, zoals bijv. gepensioneerden vanuit
de Randstad. En dankzij de gunstige ligging van het dorp wonen er
naast ‘thuiswerkers’ zoals bijvoorbeeld de akkerbouwers,
ook vele ‘forensen’, die bijv. in Rotterdam of Vlissingen
werkzaam zijn. Het bijzondere aan Scharendijke is, dat dit allemaal
prima samengaat in een open sfeer.
Niet in de laatste plaats dankt Scharendijke zijn open karakter
aan het toerisme, en de vele recreanten die jaarlijks het dorp en
de omgeving bezoeken.
Met name ’s zomers ademt het dorp een gezellige sfeer, als
de vele campings en pensions bezet zijn, en in de Dorpsstraat en
de omgeving met zijn oude huisjes de winkeltjes druk bezocht worden.
Ook moet u eens op een zwoele zomeravond vanaf de Grevelingendijk
naar het meer kijken, en u ziet in de diepte de lampjes van de vele
nachtduikers: een geheimzinnig schouwspel! |
De Samen-op-Weg gemeente
Het open karakter van het dorp en de omliggende buurtschappen
en dorpen weerspiegelt zich in de kerkelijke Samen-op-Weg gemeente,
waarvan u de geschiedenis hierboven hebt kunnen lezen.
De samenstelling van de gemeente is divers te noemen, niet alleen wat
geloofsopvatting en beleving betreft, maar ook wat betreft leeftijd,
beroep en afkomst. Jonge én oude, ‘geboren’ en ‘later
ingekomen’ gemeenteleden vinden er hun plek. Dit alles in de geest
van eenheid. Centraal staat immers het besef sámen op weg te
zijn, niet zozeer op onze eigen wegen, maar op dé Weg: Jezus
Christus, onze gestorven en opgestane Heer. We weten ons hierbij voortgeleid
door de heilige Geest.
De kerkdiensten
De kerkdienst, iedere zondag om 10.00 uur, is
het kloppend hart van onze gemeente. Iedere zondag mogen we ons dicht
bij God, de ander en onszelf weten in de gezongen liederen, de gebeden,
de gelezen en verkondigde bijbelwoorden, de gaven en de zegen. Ook de
(aller)jongste kinderen krijgen bij dit alles bewust een plek, bijvoorbeeld
in de kinderlevendienst of in de crèche, maar ook tijdens speciale
momenten in de kerkdienst, zoals de zegen, waarvoor alle kinderen na
de crèche en kinderlevendienst weer in de kerkruimte aanwezig
zijn. Eens per maand is er koffie en thee na de dienst. En gasten zijn
in onze gemeente altijd hartelijk welkom. Wellicht mogen wij elkaar
daarom bij gelegenheid eens ontmoeten!
Want recreëren (letterlijk: herschapen worden,
opnieuw mens worden), dat doe je toch vooral in de kerk, dichtbij de
Here God die ons leven nieuw maakt. Laat de kerk daarom niet in uw vakantie
ontbreken!
Een hartelijke groet,
Ds. Bart Trouwborst (0111-671231)
Email: Bethlehemkerk@scharendijke.com
Tekst en foto's ©
2004-2006 Scharendijke.com i.s.m. Ds. B. Trouwborst.
Kijk ook eens op http://www.scharendijke-pkn.nl
De site van de Protestantse Kerk Nederland te Scharendijke
|
|
